Dykasteria w Tanzanii: wspólna formacja, nowe odpowiedzialności, obecność na peryferiach i służba bez rozróżnień
Kobiety konsekrowane z różnych instytutów i krajów, które formują się razem; młode siostry zakonne przygotowujące się do podjęcia nowych odpowiedzialności; wspólnoty obecne przy kobietach, młodzieży i dzieciach na peryferiach; służba skierowana do chrześcijan i muzułmanów bez rozróżnień. Taką rzeczywistość Dykasteria poznała z bliska podczas podróży do Tanzanii, podjętej w celu uczestnictwa w spotkaniu Catholic Sisters Initiative, organizowanym przez Conrad N. Hilton Foundation, oraz odwiedzenia niektórych inicjatyw wspieranych przez Fundację w Afryce.
W dniach od 8 do 12 czerwca 2026 roku Dykasteria, reprezentowana przez o. Aitora Jiméneza Echavego, C.M.F., Podsekretarza, oraz Danielę Leggio, Kierownik Biura ds. Promocji i Formacji, uczestniczyła w dniach poświęconych prezentacji programów formacji sióstr zakonnych, inicjatyw bliskości wobec osób najsłabszych oraz doświadczeń współpracy między zgromadzeniami. Temat wybrany na te dni brzmiał: „Podążać razem w solidarności i nadziei: umacniać wspólnoty i promować wspólne oddziaływanie dla dobra wspólnego”.
Dni 8 i 9 czerwca przeznaczono na wizyty w Bigwie, w regionie Morogoro, oraz w Tandale, w Dar es Salaam. Od 10 do 12 czerwca delegacja uczestniczyła w międzynarodowym spotkaniu wraz z ponad 130 siostrami zakonnymi z 23 krajów, odpowiedzialnymi za wspólnoty kościelne, naukowcami, partnerami programów i świeckimi współpracownikami.
„Głębokie słuchanie”, aby działać razem
W przesłaniu powitalnym s. Jane Wakahiu, LSOSF, Wiceprezes ds. operacji programowych i odpowiedzialna za Catholic Sisters Initiative, zachęcała do słuchania i otwartości. Mówiła o „dialogu intencjonalnym”, „głębokim słuchaniu” oraz o potrzebie dzielenia się modelami współpracy zdolnymi wspierać wspólnoty i odpowiadać na nieustannie zmieniające się potrzeby.
Wśród gości przybyłych z Rzymu byli arcybiskup Fortunatus Nwachukwu, Sekretarz Dykasterii ds. Ewangelizacji; s. Alessandra Smerilli, F.M.A., Sekretarz Dykasterii ds. Integralnego Rozwoju Człowieka; bp Luis Manuel Ali Herrera, Sekretarz Papieskiej Komisji ds. Ochrony Małoletnich; oraz Nataša Govekar, Dyrektor Teologiczno-Duszpasterska Dykasterii ds. Komunikacji. Obecni byli również o. Hans Zollner, S.J., dyrektor Instytutu Antropologii Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego, oraz Lavinia Rocchi Carrera, Sekretarz Generalna Światowej Unii Katolickich Organizacji Kobiecych, z doświadczeniem Światowego Obserwatorium Kobiet.
Kościół w Tanzanii uczestniczył poprzez swoich pasterzy i instytucje. Arcybiskup Jude Thaddaeus Ruwa’ichi z Dar es Salaam przewodniczył celebracji otwarcia, natomiast Nuncjusz Apostolski, arcybiskup Angelo Accattino, przewodniczył celebracji końcowej.
Poza normami: kultura ochrony
12 czerwca o. Aitor Jiménez Echave zabrał głos podczas debaty panelowej zatytułowanej „Poza zwykłym przestrzeganiem norm: promować kulturę ochrony dla wszystkich”.
Dyskusja dotyczyła wspólnej odpowiedzialności za ochronę osób oraz włączania zasad ochrony do programów formacyjnych, miejsc pracy i dzieł kościelnych. Ochronę przedstawiono nie jako odosobniony obowiązek, lecz jako troskę obejmującą wspólnoty, posługi i wszystkie osoby, które w nich służą.
W debacie uczestniczyli także arcybiskup Nwachukwu, bp Ali Herrera, o. Zollner oraz siostry zakonne zaangażowane w dziedzinie prawa i teologii. Godność człowieka, słuchanie osób, które doświadczyły nadużyć, oraz tworzenie bezpiecznych środowisk stanowiły wspólną płaszczyznę dialogu.
W Bigwie: studiować, aby służyć
Przed spotkaniem w Dar es Salaam delegacja udała się do Bigwy. W Bigwa Sisters Secondary School oraz w Bigwa Holistic Formation Centre kilka wspólnot współpracuje, oferując programy obejmujące naukę w szkole średniej, studia uniwersyteckie oraz przygotowanie sióstr zakonnych powołanych do zadań formacyjnych i przełożeńskich.
Dzięki programom Higher Education for Sisters in Africa — HESA oraz Sisters Leadership Development Initiative — SLDI kobiety konsekrowane z różnych zgromadzeń mogą kontynuować naukę i przygotowywać się do służby we własnych instytutach. Studentki HESA mówiły o studiach uniwersyteckich jako o odpowiedzialności wobec swoich zgromadzeń, Kościoła, wspólnot i krajów pochodzenia. Oprócz nauki uczestniczą w katechezie, życiu liturgicznym i działaniach skierowanych do miejscowej ludności.
Młoda kobieta z dystryktu Kilosa opowiedziała, że pomoc otrzymana w Bigwie oraz stypendium ASEC umożliwiły jej podjęcie studiów na Saint Augustine University w Mwanzie, gdzie studiuje nauki o edukacji. Pragnie zostać nauczycielką, wspierać dziewczęta z ubogich rodzin i być „głosem tych, którzy nie mają głosu”.
„Po otrzymaniu tej możliwości rozwoju — powiedziała — jestem pewna, że również ja będę mogła pomagać innym osobom w ich rozwoju”.
W Tandale obrazy stają się wspólnym językiem
Następnego dnia delegacja odwiedziła Centrum Salome przy kościele katolickim w Tandale. Siostry zakonne prowadzą tam Sisters Led Youth Initiative — SLYI, skierowaną do młodych ludzi znajdujących się w niekorzystnej sytuacji i w warunkach szczególnej podatności, oraz program SCORE ECD, poświęcony rozwojowi we wczesnym dzieciństwie.
Programy obejmują młodzież, matki i dzieci. Uczestniczą w nich kobiety chrześcijańskie i muzułmańskie, przyjmowane bez rozróżnienia ze względu na przynależność religijną.
Niektóre z nich nie miały możliwości nauczenia się czytać i pisać. Obrazy stają się więc podstawowym narzędziem służącym do rozmowy o zdrowiu, żywieniu, rozwoju i opiece nad dziećmi. Formacja mierzy się z życiem ludzi, ich realnymi możliwościami oraz językami, które pozwalają każdej osobie uczestniczyć.
W Bigwie nauka przygotowuje do podjęcia nowych odpowiedzialności. W Tandale zdobyta wiedza dociera do rodzin i osób najsłabszych. W obu miejscach różne zgromadzenia pracują w tym samym kierunku.
Za dziełami stoi dyskretna praca
Podczas debaty panelowej poświęconej „prorockiemu i współczującemu świadectwu w działaniu” Daniela Leggio przedstawiła kobietom konsekrowanym zgromadzonym w Dar es Salaam posługę Dykasterii.
Za wspólnotą sióstr prowadzących szkołę na obszarze wiejskim; za siostrami zakonnymi obecnymi przy osobach zmuszonych przez wojnę do opuszczenia własnej ziemi; za młodymi osobami konsekrowanymi poszukującymi odpowiedniej formacji pomimo ograniczonych środków; za wspólnotami, w których osoby w różnym wieku, wywodzące się z różnych kultur i o odmiennej wrażliwości uczą się żyć relacjami opartymi na Ewangelii, stoi często dyskretna i mało znana praca Dykasterii, która towarzyszy tej różnorodności powołań, charyzmatów i misji.
Dykasteria jest powołana do „promowania, ożywiania i regulowania” różnych form konsekracji, wspierania formacji i rozeznawania, pomagania wspólnotom w odnowie, troski o zdrowe relacje oraz ochrony każdej osoby.
Jest to praca oparta na słuchaniu, studium, dialogu, wizytach, aktach prawnych i rozeznawaniu. Mierzy się ona także z sytuacjami najbardziej kruchymi: instytutami dotkniętymi spadkiem liczby członków, trudnościami w sprawowaniu władzy, napięciami wewnętrznymi, nadużyciami lub procesami odnowy, które wymagają czasu i towarzyszenia. W takich przypadkach Dykasteria, wspólnie z instytutami, poszukuje dróg zdolnych łączyć realizm z nadzieją, podobnie jak dzieje się to w Bigwie i Tandale.
Podążać razem
„Dziękujemy, że idziecie z nami tą drogą edukacji, formacji i służby” — powiedziały studentki HESA.
Na ich podziękowanie Dykasteria odpowiada własną wdzięcznością wobec Tanzania Catholic Association of Sisters, Conrad N. Hilton Foundation, osób odpowiedzialnych za programy oraz wspólnot, które przyjęły delegację. Ich współpraca wspiera tę posługę „wyjścia”, dzięki której Dykasteria może docierać do miejsc, w których kobiety i mężczyźni konsekrowani żyją i działają.
